SYSTEMY WSPÓŁPRACUJĄCE Z SYSTEMEM SYGNALIZACJI POŻARU

SYSTEMY WSPÓŁPRACUJĄCE Z SYSTEMEM SYGNALIZACJI POŻARU

System wykrywania i sygnalizacji pożaru bardzo często jest tylko jednym z systemów bezpieczeństwa w obiekcie. Ponadto stan innych systemów technicznych (utrzymanie klimatu, windy, zasilanie główne i awaryjne) powinien reagować na informację o wykrytym pożarze.

Sygnał alarmu pożarowego:

  • powiadamia użytkowników i straż pożarną
  • uruchamia dźwiękowy system ostrzegawczy
  • uruchamia systemy gaśnicze i instalacje tryskaczowe
  • otwiera klapy dymowe i otwory napowietrzające (za pośrednictwem central oddymiających)
  • zamyka drzwi przeciwpożarowe
  • otwiera drzwi na drogach ewakuacyjnych (za pośrednictwem central kontroli dostępu)
  • zamyka klapy pożarowe w kanałach wentylacyjnych
  • wyłącza pracę wentylatorów systemów wentylacyjnych
  • sprowadza windy na parter
  • przełącza system telewizji dozorowej na obserwację zagrożonych obszarów.

Zależnie od rodzaju i funkcji obiektu mogą wystąpić jeszcze inne systemy czy urządzenia wymagające wysterowania.

Do sterowania urządzeniami zewnętrznymi najczęściej (i najbezpieczniej) wykorzystywane są moduły monitorująco-sterujące z wyjściami przekaźnikowymi, zamontowane w pętli dozorowej systemu sygnalizacji pożaru. Można je bardzo elastycznie oprogramować, co spowoduje reakcję przyłączonych do nich innych systemów zależnie od wybranej strefy pożarowej, rodzaju zdarzenia itp. Wyjścia przekaźnikowe umożliwiają separację galwaniczną od systemów zewnętrznych.

Do sterowania i monitorowania wykorzystuje się także magistrale Lon i BACnet.

Szczególnym systemem połączonym z centralą sygnalizacji pożaru jest system wizualizacji systemu pożarowego. W sposób wygodny obrazuje sytuację w obiekcie oraz podaje konkretne polecenia dla pracowników ochrony, stosowne do sytuacji.

System wykrywania i sygnalizacji pożaru powinien być – zgodnie z Polską Normą – konserwowany przez upoważnioną do tego firmę. Brak konserwacji urządzeń powoduje wygaśnięcie ich gwarancji jak również uniemożliwia uzyskanie pełnego odszkodowania w przypadku powstania strat spowodowanych pożarem. W obiekcie wyposażonym w system sygnalizacji pożaru powinna znajdować się Książka Systemu, do której wprowadzone są dane o systemie i wpisywane są informacje o przeprowadzonych konserwacjach, naprawach, wyłączeniach systemu, awariach i zmianach. Zdarza się coraz częściej, że firmy ubezpieczeniowe zaczynają od sprawdzenia Książki Systemu, kiedy przystępują do procedur związanych z wypłatą odszkodowania po włamaniu do obiektu.

W trakcie konserwacji instalator kontroluje poprawność działania wszystkich elementów systemu. Każdy element systemu sygnalizacji pożaru powinien być skontrolowany przynajmniej raz w roku. Przyjęte jest (i jest to dobra praktyka), że firma konserwująca system sprawdza raz na kwartał ¼ cześć systemu w ten sposób, żeby po roku były sprawdzone wszystkie elementy.

Kontrola systemu powinna być zakończona sporządzeniem protokołu z załączonymi wydrukami z centrali potwierdzającymi przeprowadzenie sprawdzenia systemu.

Artur Kamiński
Factor Security
Poznań

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU – cz.5

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU – cz.5

Wskaźniki zadziałania umieszczane są nad wejściem do pomieszczeń chronionych czujkami. Informują, gdzie powstał pożar. Ułatwia to prowadzenie akcji gaśniczej. W systemie konwencjonalnym dopiero wskaźniki pokazują dokładnie, gdzie jest pożar. W przypadku sufitów podwieszanych wskaźnik zadziałania umieszczony na suficie pod ukrytą czujką sygnalizuje pożar w miejscu normalnie niewidocznym. Wskaźniki zadziałania zasilane są z odpowiedniego wyjścia w czujce. Jeden wskaźnik może być sterowany z czterech czujek (czujki w tym samym pomieszczeniu lub strefie pożarowej).

Sygnalizatory w systemach p.poż. przekazują sygnał o ewakuacji obiektu (zarządzonej profilaktycznie lub ćwiczebnie) lub o pożarze. Pobudzając różne wejścia sygnalizatora można uzyskać różny dźwięk. Centrala umożliwia takie oprogramowanie wyjść sterujących, aby uzyskać ten efekt. Sygnalizatory i inne urządzenia w systemach p.poż. sterowane są napięciem 24VDC.

Powiadomienie w systemach sygnalizacji pożaru – zgodnie z zaleceniami normy – dotyczy tylko dwóch stanów: alarmu II stopnia („pożar”) i awarii systemu. Centrala wystawia sygnały o tych zdarzeniach. Sposób przekazania sygnałów na zewnątrz zależy od lokalnych wymagań Straży Pożarnej lub firm komercyjnych zajmujących się ochroną mienia i wymaga uzgodnienia oraz oddzielnych urządzeń transmisyjnych.

Okablowanie systemu sygnalizacji pożaru prowadzi się czerwonym kablem YnTKSY 1x2x0,8 mm2 lub 2x2x0,8 mm2 , przy czym przekrój kabla należy dobrać w czasie projektowania systemu. Zależnie od producenta systemu, może to być kabel nieekranowany lub musi to być kabel ekranowany. W przypadku systemów sygnalizacji pożaru firmy Siemens zaleca się stosowanie kabla nieekranowanego (system ma wyjątkową odporność na zakłócenia transmisji). Czujki i ROP-y montuje się równolegle.

W systemie konwencjonalnym linie są otwarte (proste) tzn. kabel wychodzi z centrali i przechodzi kolejno przez detektory (max.32) bądź ROP-y (max.10). Ilości maksymalne są dopuszczalne przez przepisy, ale należy dążyć do zmniejszania ilości detektorów w linii ze względu na w miarę dokładne rozróżnienie źródła alarmu (w systemie konwencjonalnym prezentowany jest alarm z linii a nie konkretnego detektora). Przepisy precyzują, ile i jakich stref pożarowych lub kondygnacji może obejmować jedna linia prosta. Czujki i ROP-y nie mogą być montowane w tej samej linii!

W systemie adresowalnym linie są pętlowe tzn. kabel wychodzi z centrali, przechodzi przez czujki, przyciski pożarowe (można mieszać czujki i ROP-y, max. 128 adresów) i inne moduły monitorujące i sterujące i wraca do centrali na drugą parę zacisków. Pętla dozorowa, zależnie od producenta i dopuszczalnej rezystancji pętli, może obejmować rozległy obiekt nawet wspomnianym kablem o przekroju 0,8 mm2 . Podstawki czujek umożliwiają stosowanie kabli o przekroju do 2,5 mm2 .

Artur Kamiński
Factor Security
Poznań

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU – cz.4

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU – cz.4

Liniowe czujki dymu są szczególnym przypadkiem czujki optycznej. Nadają się do zabezpieczania dużych pomieszczeń o długości do 100 metrów. Chronią przestrzeń o szerokości do 12 metrów, zależnie od wysokości montażu. Składają się z nadajnika i odbiornika podczerwieni montowanych naprzeciw siebie. Często są one umieszczone w jednej obudowie – wtedy na przeciwległej ścianie umieszczany jest reflektor pryzmatyczny lub lustro. Ostatnie rozwiązanie ułatwia prowadzenie kabli: kabel prowadzony jest tylko w jedno miejsce. W przypadku obu czujek tłumienie sygnału docierającego do odbiornika jest traktowane jak pojawienie się dymu. Stosowanie tych czujek – mimo ich znacznie wyższej ceny – ma uzasadnienie w halach, w których koszty czujek punktowych i robocizny związanej z ich okablowaniem są większe, niż użycie czujki liniowej. Pobierają większy prąd, niż klasyczne czujki dymu, więc obciążalność i kwestie zasilania należy uwzględnić podczas projektowania i podłączania do systemu.

Przy montażu liniowych czujek dymu szalenie ważne jest, aby oba elementy czujki zamontować na stabilnym podłożu. Przy dystansach 50 czy 100 metrów niewielkie odchylenia konstrukcji nośnej obiektu mogą powodować na tyle duże odchylenia wiązki światła, że skutkuje to fałszywymi alarmami.

 Ręczne ostrzegacze pożarowe (ROP) to czerwone przyciski typu „zbij szybkę” służące do jednoznacznego wywołania alarmu przez człowieka. Montowane powinny być w ciągach komunikacyjnych, klatkach schodowych itp. Odległość między ROP-ami nie powinna być większa niż 40 m.

Izolatory zwarć separują elementy pracujące w pętli dozorowej, które zostały odcięte od reszty systemu na skutek awarii lub zwarcia kabli pętli dozorowej.  W systemach adresowalnych wymagane są w różnych, ściśle określonych miejscach systemu. Są konieczne w systemach adresowalnych, ale utrudniają projektowanie i ewentualne modyfikacje istniejącego systemu.   Na szczęście w wielu systemach sygnalizacji pożaru, w tym systemach firmy Siemens,  wszystkie urządzenia mają izolatory zwarć i w projekcie nie jest wymagane ich uwzględnianie.

Artur Kamiński
Factor Security
Poznań