SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU – Czujki

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU – Czujki

Czujki dymu współcześnie stosowane są typu optycznego i nie zawierają izotopów radioaktywnych (czujki jonizacyjne są jeszcze wykorzystywane, ale w praktyce nowoczesne, wielosensorowe czujki dymu eliminują konieczność stosowania czujek jonizacyjnych; ponadto świadomość użytkowników powoduje, że nie chcą przebywać w pomieszczeniach, w których występują źródła promieniowania jonizującego).

Czujki optyczne reagują na dym widzialny (są to czujki typu rozproszeniowego) a więc taki, który we współcześnie urządzonym świecie, pełnym płyt wiórowych i wykładzin z tworzywa sztucznego, występuje najczęściej. Umieszczane są na sufitach pomieszczeń chronionych i ciągów komunikacyjnych. Czujka dymu może nadzorować powierzchnię do 80 m2 , ale zależne jest to od wielu czynników: wysokości montażu, która nie może przekraczać 12 m, całkowitej powierzchni pomieszczenia, kąta nachylenia stropu, odporności ogniowej przegród budowlanych. Od wysokości montażu i kąta nachylenia stropu zależy również maksymalny poziomy odstęp między najbardziej odległym punktem na stropie a czujką. Jest to parametr podawany w katalogu, a przekłada się na fakt, że rzut dozorowanego pomieszczenia musi być wpisany w okrąg, stanowiący powierzchnię nadzorowaną przez czujkę, którego promień jest nie większy, niż wspomniany parametr. Do projektu bezpieczniej jest zatem przyjąć powierzchnię 50 m2 przypadającą na jedną czujkę. Podciągi budowlane na stropie lub przegrody w chronionym  pomieszczeniu o określonych wymiarach mogą wymusić montaż większej ilości detektorów, niż wynikałoby to ze współczynnika powierzchni. Jeśli jest sufit podwieszany, w przestrzeni nad nim (na suficie właściwym) również należy zamontować detektory (z pewnymi wyłączeniami formalnymi). W ciągach komunikacyjnych czujki montowane są na ich skrzyżowaniach oraz nie rzadziej, niż co 15 m i nie dalej od końca korytarza, niż 7,5 m. Z dozorowania mogą być wyłączone np. małe pomieszczenia sanitarne i inne małe przestrzenie, które gwarantują brak jakiegokolwiek zagrożenia pożarem.

Czujki dymowo-temperaturowe (wielosensorowe) potrafią wykryć także pożar wysokotemperaturowy, to znaczy powstający w czasie spalania suchego drewna, papieru czy spirytusu. Dym jest wtedy prawie niewidoczny, rośnie przy tym znacząco temperatura. Czujka ta powinna być montowana w pomieszczeniach biurowych, archiwach czy drewnianych obiektach zabytkowych.

 Czujki temperatury stosuje się tam, gdzie dym lub zapylenie jest czynnikiem występującym normalnie, co powodowałoby powstawanie fałszywych alarmów w optycznej czujce dymu. Czujki takie mają powierzchnię dozorową do 30 m2 przy wysokości montażu – zależnej od klasy czujki – 4,5, 6 lub 7,5 m. W praktyce, ze względu na inne czynniki, lepiej przyjąć powierzchnię 20 m2.

 Artur Kamiński
Factor Security
Poznań

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU – Centrale sygnalizacji pożaru

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU – Centrale sygnalizacji pożaru

Centrala sygnalizacji pożaru to serce systemu wykrywającego pożar.

Centrala przyjmuje informacje o alarmie i stanie technicznym z czujek wykrywających dym, temperaturę, płomień lub z ręcznych przycisków pożarowych, którymi człowiek może wywołać alarm po zauważeniu dymu lub ognia w obiekcie. Centrala nadzoruje także moduły zainstalowane w pętli detekcyjnej, które monitorują stan innych urządzeń czy systemów, np. klap dymowych, zasilaczy, zbiorników z woda czy agregatów. Centrala powiadomi o alarmie wydzielonymi sygnalizatorami, pokaże źródło pożaru (mnie lub bardziej dokładnie – zależnie od centrali) oraz wezwie automatycznie straż pożarną. Może także uruchomić dźwiękowy system ostrzegawczy (DSO), system gaszący, klapy oddymiające i pożarowe lub wyłączyć wentylację, zasilanie budynku w energię elektryczną, sprowadzić windę na parter.

Ogólnie – centrale dzielą się na konwencjonalne i adresowalne. Konwencjonalne wskazują jedynie linię dozorową, w której został wywołany alarm bez szczegółowego wskazania jego źródła. Na linii może być zainstalowanych – z różnymi ograniczeniami formalnymi –  do 32 czujek lub 10 przycisków pożarowych. System należy tak skonfigurować, tak poprowadzić linie dozorowe, żeby znalezienie źródła pożaru nie było zbyt trudne. Są to proste centrale, nieskomplikowane w instalacji i tańsze od adresowalnych.

Centrale adresowalne wskazują źródło pożaru z dokładnością do konkretnej czujki, z możliwością szczegółowego opisania jej lokalizacji. Centrale najnowszej generacji – adresowalne analogowe – umożliwiają dodatkowo sygnalizowanie zabrudzenia czujników oraz pojawienia się zadymienia w bardzo wczesnej fazie rozwoju pożaru, poniżej poziomu alarmu (stany jeszcze nie alarmowe ale już dające podstawę do zwiększenia czujności, sprawdzenia obiektu lub podjęcia profilaktycznych działań serwisowych).

[Tu nazwa „analogowe”, w czasach wszechpanującej technologii cyfrowej może być myląca, degradująca takie centrale. Ale analogowa centrala sygnalizacji pożaru jest w swojej strukturze cyfrowa, wykorzystująca procesory. Tylko że czujki i cały system przekazują i przetwarzają więcej informacji o stanie systemu, niż tylko „brak pożaru” lub „jest pożar”. Centrale analogowe obrazują więcej sytuacji, niż tylko 0 lub 1, pokazują jeszcze, co dzieje się między tymi dwiema sytuacjami].

Centralę montuje się w miejscu dostępnym dla obsługi, w pomieszczeniu pracowników ochrony, portierni lub recepcji. Centralę można zamontować także w pomieszczeniu niedostępnym, wówczas w portierni instaluje się specjalny moduł informacyjno-kontrolny. Do centrali należy doprowadzić zasilanie 230VAC, wszystkie linie dozorowe, kable sygnalizatorów i powiadomienia oraz kable z innych systemów np. instalacji gaszących, klap dymowych czy wentylacji. W obudowie centrali umieszcza się akumulatory rezerwowego zasilania, o pojemności dobranej do wielkości systemu.

Artur Kamiński
Factor Security
Poznań

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU

SYSTEMY WYKRYWANIA I SYGNALIZACJI POŻARU

System wykrywania i sygnalizacji pożaru ma wykryć co najmniej jeden ze składników pożaru: dym, płomień lub temperaturę i powiadomić o tym ludzi zgromadzonych w obiekcie oraz straż pożarną. System sygnalizacji pożaru powinien stanowić odrębny zestaw urządzeń. Odrębny, to znaczy nie oparty na przypadkowych czujkach pożarowych podłączonych do systemu alarmowego czy automatyki budynkowej. Takie rozwiązania mogą mieć znaczenie wspomagające ochronę obiektu, ale ze względów formalnych nie będę omawiał ich w tym artykule (wspomniałem o tym przy okazji systemów sygnalizacji włamania i napadu).

Systemy Sygnalizacji Pożaru (SSP) nazywane również Systemami Alarmu Pożarowego (SAP) podlegają bardzo wielu uwarunkowaniom formalnym, wskazywanym przez Polską Normę i normy systemów i branż spokrewniownych.

System sygnalizacji pożaru bywa montowany na życzenie inwestora/użytkownika obiektu. Są jednak obiekty, które muszą być wyposażone w system wykrywania pożaru z mocy ustawy o ochronie przeciwpożarowej lub ze względu na umieszczenie obiektu na liście wojewody, zawierającej  obiekty podlegające szczególnej ochronie ze względu na interes państwa, bezpieczeństwo publiczne czy dużą wartość muzealną. Wówczas procedury projektowania, montażu i odbioru systemu podlegają wielu rygorom. Wymagane jest zatwierdzenie projektu i odbiór systemu przez rzeczoznawcę ochrony przeciwpożarowej. W takiej sytuacji montowane urządzenia muszą posiadać certyfikaty dopuszczające je do stosowania. Montaż systemów musi odbywać się zgodnie z wymaganiami norm, ale firma instalacyjna nie musi posiadać żadnych szczególnych uprawnień „pożarowych”.

Projekt systemu powinien uwzględniać analizę ryzyka, rodzaj materiałów i zagrożeń, jakie wystąpią w obiekcie, podział na strefy pożarowe, organizację alarmowania, matrycę sterowań i scenariusz pożarowy.

Artur Kamiński
Factor Security
Poznań