OKABLOWANIE I MANIPULATORY

OKABLOWANIE I MANIPULATORY

Okablowanie systemu zależy od rodzaju zastosowanej centrali alarmowej. Najczęściej – przy centralach małej i średniej wielkości – kable od czujek schodzą się gwiaździście do centrali. Stosowanie puszek połączeniowych, z których wyprowadzony jest jeden gruby kabel idący do centrali, jest pozorną oszczędnością. Montaż i połączenie puszki wymaga dodatkowej pracy, najczęściej z użyciem lutownicy, praktycznie nie stosowanej przy montażu współczesnych urządzeń. Puszka stanowi miejsce kolejnych połączeń wymagających sprawdzenia w przypadku awarii systemu.

Centrale średnie i duże mają budowę modułową. Kolejne 4 lub 8 linii dozorowych przyłącza się wówczas do kolejnych modułów. Wszystkie moduły rozszerzające można zamontować w jednym miejscu i okablowanie będzie miało strukturę gwiazdy ale w praktyce robi się to inaczej. Moduły montuje się w różnych punktach obiektu i łączy pojedynczym kablem magistrali systemu (kable magistrali są różne dla różnych central). Kable od czujek schodzą się gwiaździście tylko do najbliższych modułów rozszerzających.

Moduły rozszerzające mogą posiadać – oprócz wejść linii dozorowych – również wyjścia programowalne i zasilacze. Z wyjść można wysterować sygnalizatory (należy pamiętać o zapewnieniu im zasilania!), wskaźniki uzbrojenia systemu, itp. Można też przełączyć system telewizji użytkowej w tryb alarmowy lub zwiększyć częstotliwość nagrywania kamery znajdującej się w zagrożonym pomieszczeniu.  Zasilacze z akumulatorem stanowią dodatkowe źródło zasilania rezerwowego i wymagają doprowadzenia zasilania 220V kablem OMY 3×1,5 mm2 , najlepiej z tego samego punktu (faza i zero), co centrala.

Do czujek i sygnalizatorów należy prowadzić kable YTKSY 3x2x0,5 mm2 (parowane), najlepiej ekranowane (ekw.). Niektóre zawansowane czujki wymagają kabla 5x2x0,5  mm2, ponieważ przekazują do centrali także informacje o maskowaniu lub awarii czujki, a z centrali mogą pobierać informacje o stanie uzbrojenia systemu czy stanu diody wskazującej zadziałanie czujki.  Do kontaktronów można doprowadzić kabel 2x2x0,5  mm2 , chociaż najczęściej wszędzie prowadzi się kabel 3x2x0,5 mm2.

W każdym przypadku podałem kable zawierające żyły rezerwowe (na wypadek przerwania żyły podczas produkcji lub montażu kabla w obiekcie).

Manipulatory (klawiatury sterujące) w różnych systemach przyłączane są w różny sposób: albo oddzielnym kablem do centrali, albo włączane są w dowolnym punkcie magistrali systemu.

Projektując system alarmowy należy uwzględnić kategorię zagrożenia obiektu (Z1 do Z4) i dopasować urządzenia i rozwiązania odpowiednio do klasy systemu alarmowego (1 do 4). Projekt systemu alarmowego powinien być wykonany przez  kwalifikowanego projektanta z uprawnieniami kategorii równej lub wyższej. Wymagania precyzuje Polska Norma „Systemy Alarmowe”.

Artur Kamiński

Factor Security

Poznań

PRZYCISKI NAPADOWE, SYGNALIZATORY, DIALERY I STACJE MONITOROWANIA ALARMÓW

Przyciski napadowe służą do świadomego wywołania alarmu w czasie napadu bandytów na obiekt. Są uruchamiane ręką albo nogą. Przyciski napadowe mogą mieć postać breloka łączącego się z centralą drogą radiową. Odbiornik takiej radiolinii należy montować w centralnym punkcie chronionej strefy.

Sygnalizatory akustyczne i optyczne generują alarm wywołany przez system do otoczenia.  Powinny być tak umieszczone, aby były trudne do zniszczenia a przy tym ich sygnały były dobrze słyszalne przez otoczenie i intruza. Wskazane jest montowanie sygnalizatorów z rezerwowym zasilaniem (działają również po zerwaniu ze ściany), zwłaszcza na niskich obiektach. Bardzo duże znaczenie mają sygnalizatory wewnętrzne.

Automat telefoniczny (dialer) przekazuje sygnał o alarmie przez linię telefoniczną. Jeśli linii nie ma, można zastosować specjalny moduł wykorzystujący do transmisji sieć telefonii komórkowej. Moduł ten umożliwia również zwrotne sterowanie wybranymi urządzeniami na obiekcie (np. piecem c.o.). Większość central posiada wbudowany dialer telefoniczny. Aby przekazać komunikat tekstem otwartym, a nie w postaci ciągów sygnałów, należy w centrali zamontować procesor mowy. Dialer umożliwia również instalatorowi zdalny podgląd stanu systemu alarmowego, a nawet modyfikacje sposobu działania centrali. Obecnie do powiadamiania o alarmie najczęściej wykorzystuje się moduły GSM, wysyłające SMS-y lub przekazujące komunikat alarmowy tekstem otwartym.

System można, a nawet należy przyłączyć do stacji monitorowania alarmów. Wymaga to często montażu dodatkowych urządzeń – w tym małej anteny radiowej – i zarezerwowania w centrali kilku wyjść sterujących. Dodatkowe urządzenia montowane są przez agencję ochrony, najczęściej w pobliżu centrali alarmowej. Obsługa przez agencję ochrony z wysyłaniem ekip interwencyjnych wiąże się z odrębnymi ustaleniami i płaceniem comiesięcznego abonamentu. Idealne zabezpieczenie obiektu to przemyślane zabezpieczenia mechaniczne i dobrze zaprojektowany, szczelny system alarmowy, wspierany przez ekipy interwencyjne (patrole) reagujące na sygnały o alarmie.

Artur Kamiński

Factor Security

Poznań

CZUJKI

CZUJKI

Czujki to urządzenia montowane w każdym chronionym miejscu (pomieszczeniu) i reagujące na różne zjawiska wskazujące na powstanie zagrożenia w chronionym przez nie obszarze. Centrala reaguje na sygnały z czujek w różny sposób, zależnie od programu wprowadzonego przez instalatora.

Czujki ruchu. Najczęściej stosowane są:

·    pasywne czujki podczerwieni,

·    czujki dualne (jedna czujka ruchu zawiera w sobie dwa urządzenia o różnej zasadzie działania; alarm powstaje wtedy, gdy obie części zareagują we właściwy sposób)

·    oraz czujki magnetyczne (kontaktrony) reagujące na otwarcie drzwi lub okna.

Dostępne czujki różnią się skutecznością działania, odpornością na fałszywe i niepożądane alarmy (!!) oraz klasą bezpieczeństwa potwierdzoną certyfikatem. Proste czujki, najczęściej z optyką bazującą na soczewce Fresnela, reagują na wzrost docierającej do nich energii ponad pewien poziom. Czujki zaawansowane, z inteligentną obróbką sygnałów, często z optyką lustrzaną, analizują wiele kryteriów zanim wygenerują kryterium alarmu. Do obiektów o wysokim poziomie ochrony stosuje się takie zaawansowane czujki, wyposażone dodatkowo w elementy zabezpieczające czujkę przed zasłonięciem (antymasking). Jeszcze inne czujki reagują na tłuczenie szkła lub wibracje w podłożu. Czasami podłącza się do systemu czujki gazu lub dymu, chociaż te ostatnie w dużych obiektach powinny być grupowane w oddzielne systemy (patrz „System sygnalizacji pożaru”; w systemach alarmowych mają one działanie wspomagające ochronę obiektu. Centrale alarmowe wyposażone są w specjalne mechanizmy do weryfikowania alarmów z tych czujek).

Czujki ruchu szerokokątne montuje się pod kątem 45o na wysokości 1,80-2,6 m w narożniku ściany z oknem lub drzwiami. Czujki ruchu kurtynowe montowane są na wysokości 2,5 – 4 m, w odległości około1 m od chronionej płaszczyzny, płasko na ścianie prostopadłej.

W czujkach ruchu cena przekłada się na ich efektywność wykrywania intruza, nie reagowanie na zjawiska zwodnicze, a to z kolei na spokój użytkownika. Im droższa czujka, z dobrymi algorytmami rozpoznawania intruza, z lustrzaną optyką, tym mniejsze jest ryzyko wywołania przez nią fałszywych alarmów, przyjazdu ochrony lub pobudki w nocy.

Kontaktrony montuje się w otworze okiennym lub drzwiowym, po stronie przeciwnej do zawiasów (w przypadku drzwi w górnej części ościeżnicy). Dwa elementy muszą być dokładnie spasowane, więc instalatorzy rzadko polecają je swoim klientom. A to bardzo przydatna, mało awaryjna czujka. Warto instalować kontaktrony na drzwiach wejściowych do obiektu, na drzwiach na taras i bramie garażowej. Kontaktrony nie tylko wcześnie wykrywają naruszenie, ale również usprawniają sposób zarządzania system alarmowym (ułatwiają uzbrajanie systemu gdy pozostajemy w domu i chcemy, żeby pomieszczenia na parterze były nadzorowane, a sypialnie na piętrze nie).

Czujki zewnętrzne to szczególny rodzaj czujek służących do ochrony zewnętrznej. Takim czujkom stawia się wysokie wymagania klimatyczne i funkcjonalne – pracują przecież w szerokim zakresie temperatur i wilgotności, oraz są narażone na zjawiska mogące w sposób naturalny wywołać niepożądany alarm. Właściwy dobór tych urządzeń jest trudny, zabezpieczenie obiektu niejednoznaczne i drogie. Istotna jest możliwość weryfikacji alarmów przez osobę pozostającą na obiekcie lub służby ochrony, wspierane systemem telewizji obserwacyjnej. Urządzeń do dyspozycji jest wiele – ważne jest właściwe ich dopasowanie do wymagań obiektu. Można użyć pasywne czujki podczerwieni, aktywne bariery podczerwieni, bariery mikrofalowe oraz kable sensoryczne montowane na opłotowaniu lub w ziemi.

Artur Kamiński

Factor Security

Poznań

SYSTEMY SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU, CENTRALE ALARMOWE

SYSTEMY SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU, CENTRALE ALARMOWE

System sygnalizacji włamania i napadu, powszechnie nazywany po prostu alarmem, to grupa urządzeń, które są w stanie wykryć obecność intruza w Waszym obiekcie, zasygnalizować ten fakt dźwiękiem i światłem a nawet przesłać komunikat o alarmie pod wskazane numery telefonów i/lub do stacji monitorującej obiekt (taka stacja po odebraniu sygnału alarmu wysyła uzbrojoną ekipę interwencyjną).

Systemy mogą również wykrywać inne stany awaryjne (pożar, zalanie, ulatnianie się gazu, przekroczenie temperatury krytycznej) jeśli tylko zostanie wyposażony w odpowiednie czujki. Bywa, że współczesne systemy (centrale) realizują funkcje automatyki budynkowej („inteligentny budynek”), zarządzającej oświetleniem, klimatyzacją, ogrzewaniem i sterowaniem różnymi urządzeniami.

Centrala alarmowa jest sercem systemu. Powinna być tak dobrana, aby mogła obsłużyć odpowiednią ilość czujek dozorowych (jedna czujka to jedna linia centrali) oraz programowo połączyć czujki w grupy dzielące obiekt na strefy. Centrala może też spełniać inne szczególne wymagania: może sterować dodatkowymi urządzeniami zewnętrznymi – żaluzjami, oświetleniem, ogrzewaniem (również zdalnie, przez telefon, za pomocą specjalnych kodów i haseł), systemem telewizji użytkowej, spełniać funkcje kontroli dostępu lub kontroli pracy wartowników. Obok czujek reagujących na włamanie można podłączyć czujniki innych zagrożeń: pożaru, zalania, zbyt niskiej temperatury, gazu (w tym tlenku węgla) czy zaniku fazy. Istotnym, integralnym elementem jest pamięć zdarzeń. Rejestrowane są tam alarmy, awarie i wszelkie operacje dokonywane w centrali, również działania serwisowe. Umożliwia to analizę przyczyn różnych sytuacji powstałych w czasie pracy systemu, ułatwia obsługę techniczną i stanowi dowód. Wielkość pamięci wyrażona jest ilością rejestrowanych zdarzeń, zwykle jest to 255, 500, 1000, rzadko 9000. Większość central ma wbudowany automat telefoniczny, służący do przekazania informacji o alarmie przez linię telefoniczną, nieliczne, te bardziej zaawansowane, mają interfejs sieciowy. Tą samą drogą można zdalnie sprawdzić stan systemu i wprowadzić zmiany w oprogramowaniu centrali (funkcje dostępne tylko dla instalatora) lub sterować centralą, uzbrajać i rozbrajać, włączać i wyłączać urządzenia w obiekcie (na przykład ogrzewanie przed powrotem z nart). Centrala powinna być zamontowana w trudno dostępnym, najlepiej zabezpieczonym miejscu (np. w pomieszczeniu serwera, archiwum, garderobie, pomieszczeniu gospodarczym na poddaszu itp.). Dostęp do centrali (tzn. droga dojścia, pomieszczenie) powinien być chroniony czujkami a wyłącznik krańcowy obudowy centrali podłączony do linii dozorowej centrali oprogramowanej jako sabotażowa. Do centrali należy doprowadzić zasilanie 230VAC chronione oddzielnym bezpiecznikiem.

Źródło zasilania rezerwowego. Centrala powinna zawierać w sobie akumulator na wypadek wyłączenia zasilania głównego 230V. Pojemność akumulatora musi być dobrana w zależności od wielkości systemu (ilości czujek, modułów centrali, sygnalizatorów) i przewidywanego czasu działania systemu po wyłączeniu zasilania głównego. Zależnie od typu centrali może ona sprawnie ładować akumulator o pojemności maksymalnie 18 do 24 Ah. Jeśli zapotrzebowanie na prąd okaże się większe, należy zastosować dodatkowe akumulatory ładowane z dodatkowych modułów centrali lub osobnych zasilaczy połączonych w odpowiedni sposób z centralą.

UWAGA !!! Szacujemy, że 90% obiektów ma za małą pojemność źródeł zasilania rezerwowego.

Firma FACTOR SECURITY dysponuje arkuszem kalkulacyjnym do obliczania bilansu mocy systemu alarmowego. Arkusz opiera się na urządzeniach dostępnych w firmie FACTOR i jest udostępniany na życzenie klienta.

Do centrali przyłączone są manipulatory z klawiaturą (chociaż najnowsze konstrukcje manipulatorów korzystają z ekranu dotykowego), którymi steruje się pracą systemu. Różne centrale mogą mieć różną ilość manipulatorów, w praktyce można przyłączyć co najmniej 3 manipulatory. Użytkownik załącza i wyłącza system z dozoru, kasuje alarm, odczytuje z nich informacje o stanie systemu, przyczynach alarmu itp. Użytkownik wprowadza indywidualny kod, centrala go rozpoznaje i zezwala na korzystanie ze ściśle określonych funkcji. Specjalną funkcją są kody dualne (skarbcowe) – rozbrojenie systemu lub otwarcie drzwi wymaga wprowadzenia kodu przez dwóch różnych użytkowników w określonym czasie.

Przy pomocy manipulatorów można uruchamiać domowe urządzenia podłączone i sterowane przez centralę: oświetlenie, ekspres do kawy, piec c.o., podlewanie ogrodu, żaluzje, bramę itp.

Artur Kamiński

Factor Security

Poznań